Onderdrukking is geen bewuste keuze

Regelmatig coach ik bij verwerkingsprocessen van een onderdrukkingssituatie. Meeste mensen, die ik hierbij ondersteun hebben een onderdrukkingssituatie gekend tussen ouder-kind en/of partners.

Voor veel mensen is een hele belangrijke vraag: Waarom? Waarom kon de ander dat doen?

En bij een partnerrelatie is vaak ook een hele belangrijke vraag: Waarom zag ik het niet gebeuren?

Het waarom, dat kan ik niet in algemeenheid beantwoorden. Het is per situatie en individu anders. Macht en jalousie zijn wel vaak onderdeel van het waarom. Wel kan ik je helpen om inzicht te krijgen in hoe het kon ontstaan.

Als iemand geboren wordt in een onveilige thuissituatie dan is dat het gewoon. Het is heel normaal wat gebeurd. Hoe iemand gekleineerd wordt, mishandeld, psychisch/fysiek/seksueel, beperkt wordt in de vrijheid. Die beperking van de vrijheid kan fysiek zijn, maar het kan ook een onzichtbare kooi zijn.

Het kind weet niet beter, wat er thuis gebeurd, gebeurd waarschijnlijk overal. Als een kind ouder wordt, zal het misschien verschillen gaan zien. Maar ook niet de vinger erop kunnen leggen.

Een ander belangrijk punt is: Er wordt zelden gezegd of gedreigd dat een kind niets mag zeggen tegen de buiten wereld. Intuïtief weet een kind dat. Daarnaast weet het ook: Als ik niet voldoe aan een bepaald beeld van de onderdrukker dan zijn er zware consequenties. Die kunnen voor het kind zelf zijn, maar ook voor eventuele andere kinderen. Het kind kiest er dus bewust voor om te zwijgen, te verzwijgen en aan te passen.

Het leven heeft geen keuze, niets voelt als een keuze, behalve: Zal ik verzet plegen? Of niet?

De onderdrukker is vaker één of beide (pleeg-/adoptie-)ouders, huisvriend(in), andere directe familie. En daar zit een grote uitdaging voor een kind, want het kind voelt zich ook loyaal aan de onderdrukker. Er is ook een persoonlijke band en een rol die de onderdrukker misbruikt.

Het kind is geleerd dat een ouder, of grootouder moet respecteren. De buitenwereld, maar ook van interacties heeft het kind geleerd dat naar een (groot)ouder altijd geluisterd wordt. En een kind als kind wordt gezien. Een peuter, kleuter, jong kind, opstandige puber. De onderdrukker is altijd in staat om zijn rol te misbruiken waardoor het kind als fantasierijk of opstandig wordt gezien.

Er is tegenwoordig veel meer aandacht in de media voor intiem terreur, kindermishandeling ed. Heel goed, maar een kind weet niet beter. Dit is het normaal, hier is het in geboren. Kindermishandeling vind het kind echt wel erg, maar beseft vaak zelf niet hoe erg de eigen situatie is. En daarnaast is er nog steeds het loyaliteitsprobleem t.a.v. de onderdrukker.

Bij veel kinderen gaan de ogen uiteindelijk wel open en kan er verwerkt worden en er kan ook een nieuw normaal ontstaan. Eentje die wel binnen een gemiddelde bandbreedte valt.

Kinderen die volwassen worden en het niet zien, zullen vaak een partner vinden die hetzelfde doen als wat in de jeugd is gebeurd. Dit is geen verwijt, dit is het normaal waarin deze persoon is geboren. Is iemand dan niet ongelukkig? Zeker wel, en tegelijk is dit ook normaal en vertrouwd.

Het kan ook zijn dat iemand door een partnerrelatie in een onderdrukkingssituatie terecht kwam. En iedereen die ik heb mogen begeleiden zegt hetzelfde: Ik had al een onderbuikgevoel, maar de ander bleef me maar overweldigen met aandacht, cadeaus en lieve woorden.

Een onderbuikgevoel was er niet voor niets. Maar het was ook niet voor niets dat de ander bij de overlever binnen kwam en zichzelf kon opdringen. Onderdrukkers weten altijd exact wat ze moeten zeggen om op het gevoel in te werken. Twijfel te zaaien in het systeem: Je gevoel, je denken.

Daarnaast zit iemand ook niet in 5 minuten in een onderdrukkingssituatie gevangen die totaal overweldigend is. Het bouwt zich op. Stap voor stap. Tot iemand zo gevangen zit: fysiek, emotioneel, geïsoleerd van de buiten wereld, financieel en mogelijk ook met kind(eren).

Het begint zelden al op dag 1 met geweld.

Zelf ben ik bekend met beiden situaties. Ik ben geboren in onveiligheid, wat thuis gebeurde was mijn normaal. Woorden als een tik gebruikte mijn vrienden ook. Alleen mijn tik was bruut geweld. Door doorsnee woorden te gebruiken, dacht ik dat wat bij mij gebeurde ook bij vrienden gebeurden.

Toen ik bijna 11 jaar was kwam een nieuwe man bij ons wonen. De eerste keer dat hij 's avonds naar mijn slaapkamer kwam, legde hij alleen een knuffelbeer naast mij neer. Ik lag al te slapen, maar toen hij voor mijn slaapkamerdeur stond, schrok ik wakker met een onveilig gevoel. En ik herinner mij nu nog steeds dat ik dacht: Blijf doen alsof je slaapt, hij mag niet weten dat je wakker bent geworden. Blijf heel stil liggen, rustig ademhalen, ogen ontspannen houden.

De keer daarna werd ik tegen mijn zin in vastgehouden, met kleren aan. En zo ging het stap voor stap verder. Steeds controlerend wat het effect op mij was, zou ik mijn mond houden? Het duurde 2 jaar voor ik volledig gevangen zat. Het heeft me in totaal 5 jaar gekost om te zeggen: Nee! Om te gaan praten, om vrij te komen. Dat is relatief snel.

Maar voor mij was er geen grijs gezicht. Ik had geen emotionele band met deze persoon. Ik mocht hem nooit en aardig was hij ook niet.

Bij een partnerrelatie is dit anders en ook vaak tussen een ouder-kindrelatie. De onderdrukker is zelden zwart-wit. Meestal is die persoon grijs. Soms een complimentje, een cadeautje, een gezellig diner.

Om weg te komen is dus een uitdagende stap. Eentje die heel veel zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen vragen. Eentje die niemand zomaar maakt.

Ik voel me heel gezegend dat ik mensen mag begeleiden in hun verwerking, hun weg van vrijheid, van groei, van confronteren van het verleden.

Lees wat Love2b.One voor jou kan doen bij verwerkings- en groeiprocessen.

Herken jij op dit moment je eigen situatie of dat van een ander. En je wilt hulp of advies? Neem dan contact op met VeiligThuis of Filomena bij jou in de buurt. Dit kan ook anoniem.

#VrijKomen #Onderdrukkingssituatie #OnveiligGeboren #Dader #Onderdrukker #Kracht

PS. Dit is minicolumn nummer 15 in de rij van de schrijfchallenge Jeanette Benschop om weer de lol van het schrijven te krijgen. Doe je mee?